Jahondagi eng kichik shaharlar haqida eshitganmisiz?
![](http://geografiya.uz/uploads/posts/2016-04/1460569750_04-74rabshtein.jpg)
Shahar deganda ko’z oldimizga
baland qavatli binolari bor,
ko’chalari avtomobillarga to’la, minglab-millionlab odamlar istiqomat qiladigan aholi punktlari ko’z
oldimizga keladi. Ammo yer yuzida aholisi 20 kishidan
oshmaydigan shaharlar ham bor. Bu kabi shaharlarning soni juda ham ko’p. Lekin diqqatga sazovorlari juda ham sanoqlidir. Bir necha
o’n kishi istiqomat qiladigan bu kabi
shaharlarning tarixi
juda qadim zamonlarga borib
taqaladi. Shu sababli
ham ularga shahar maqomi berilgan. Eng
kichik shaharlarning aksariyati
Yevropada joylashgan. AQShda ham kichik shaharlar uchrab turadi,
ammo ular bir-biriga o’xshab ketgani bois, xuddi Yevropadagi qadimiy kichik shaharlar kabi sayyohlarni o’ziga jalb
qila olmaydi.
Jahonning eng kichik
shaharlari orasida Chexiyaning
Rabshteyn shahri ham bor. Bitta ko’chadan
iborat bu shaharda atigi 20 kishi
istiqomat qiladi. Rabshteyn
shahriga 1337-yilda asos
solingan. Shundan beri o’zining qadimiy tarixi va
yodgorliklari bilan sayyohlarni o’ziga jalb
qilib keladi. Bolgariyadagi
Melnik shahrida 390 kishi yashaydi. Bu shahar haqida ilk ma’lumotlar
XI asrda uchraydi. Belgiyadagi 889-yilda barpo etilgan Dyurbui shahri ham kichik shaharlar ro’yxatiga
kiritilgan. Bu shahar aholisi 500 kishidan
iborat. Amerikaning Vayoming shtatidagi Buford shahrida atigi bir kishi
istiqomat qiladi. Dom Sammons
ismli bu kishi shahar meri vazifasini
xam bajaradi. Shaharda tashlandiq maktab, do’kon,
avtoturargox va yoqilғi quyish shaxobchasi
ham bor.
2012 yilda mer shaharni sotishga qaror qildi. Buford shahrini 900 ming dollarga
Vetnamlik ikki nafar tadbirkor sotib oldi.
Sobiq mer oddiy fuqoro sifatida hamon bu shaharda istiqomat qiladi.
Turli manbalarda Shveysariyaning Fyurshtenau, Saudiya
Arabistonidagi Ferdaniya, Belgiyadagi Dyurbyuiya jahondagi eng kichik axoli punktlari sifatida talqin qilinadi. Ammo Xorvatiyadagi bir shahar jahonning eng kichik
shahri sifatida tan olinadi.
Bu Xum shahridir.
Xum (xorvatcha. Hum, italyancha Colmo, nemischa
Cholm) —Xorvatiyadagi qala-shahar. Shahar 349 metr balandlikda
joylashgan bo’lib, Roch shahridan 5-7 kilometr,
Buzet shahridan esa 14 kilometr janubiy sharqda. Afsonalarga ko’ra Xum shahriga devlar asos
solgan. Ya’ni devlar Mirna daryosi sohillarida shaharlar barpo etganlaridan
so’ng, ortib qolgan toshlardan
Xum qalasini qurishgan ekan.
Hujjatlarda shahar nomi 1102-yilda
ilk bor Xolm sifatida tilga olingan. Tahmiinlarga qaraganda, 1060 yilda
graf Ulrix I Rim manzilgoxlari xarobalari ustiga qala qurdiradi. XI asrda
Xolm shahar maqomini oladi.
1153-1248-yillarda Xum Meraniya (Meran, Merano, Meranie, Meranien) gersogligi
tarkibida bo’ladi. 1412-yilda esa Xum Venetsia
respublikasi tarkibiga kiritildi. 1612-1618-yillardagi urush davrida shahar yoqib yuboriladi va
keyinchalik qayta tiklanadi.
Ikkinchi jahon urushi yillarida Xum shahrida 450 nafar aholi istiqomat qilgan. Ularning hammasi
keyinchalik shaharni tark etadi. Muhojirlikni afzal ko’rganlarning
deyarli hammasi vafot etishgach
Xum shahriga dafn etilishlarini vasiyat qilishgan.
Xum XI asrda hozirgi ko’rinishga ega bo’lgan. O’sha davrdan beri qala ichkarisida hech narsa qurilmagan. Shahar ko’rinishi hamon
o’zgarmagan. Shahar devorlari ichida
atigi ikkita ko’cha, ammo 20 ta bino bor. Shaxardagi yagona darvoza
1562 yilda qurilgan. Bu darvoza XX asrda ustalar tomonidan ta’mirlandi.
17 asrga qadar tarixiy xujjatlarda Xum «castrum», ya’ni qala sifatida talqin etiladi. Bugungi
kunda shahar ko’chalari ritsarlar xaqidagi qadimiy tarix saxifalarini
yodga soladi.
Shaharda o’sha davrdan
beri jupan (prefekt) saylash ananasi saqlanib qolingan. Saylovlar
har yili iyul oyi o’rtalarida bo’lib o’tadi.
Saylov "tentakni saylash” deb yuritiladi. Chunki hech kim shahar meri bo’lishni
istamaydi-da. Asrlarga borib taqaladigan bu odat
1977 yilda qayta tiklandi. Endilikda
shahar xokimini saylashda
faqat erkaklar ishtirok
etadilar. Ovoz berishdan so’ng eski prefekt yangi prefekt nomini e’lon qiladi. Tadbir yarim
tungacha o’yin-kulgu bilan davom etadi. Yangi prefekt jaxonning eng
kichik shahri darvozasining
ramziy kalitini qabul qilib oladi. Saylovlardan
keyingi Xalq Festivaliga sayyohlarning qiziqishi yil sayin ortib
bormoqda.
Xum dunyoning eng kichik shahri sifatida Ginnessning
rekordlar kitobiga kiritilgan. Ayni damda shaharda 17 kishi istiqomat qiladi. Xum shahriga avtomobil, ekskursiya
avtobusida yoki piyoda yetib olish mumkin. Xumdagi eng diqqatga sazovor joy
tosh yodgorliklari bilan mashhur "Harflar maydoni” hisoblanadi.
Bugun Xum yodgorlik shahar sifatida mashhur. Kichik bo’lishiga
qaramay shaharda odatdagi shaharlarga xos barcha
jihatlarni ko’rishingiz
mumkin. Bu yerda markaziy maydon, pochta, ikkita ibodatxona, qabriston, do’konlar,
muzey bor. Xumda ikkita bino sayyohlarga ijaraga berilishi mumkin.
Xum jahondagi eng yirik
megapolislardan biri Pekin bilan birodarlashgan.
Sharofidin To’laganov
"O`zbekiston"
teleradiokanali DUK "Axborot" informatsion eshittirishlar
muharririyati "Xalqaro
hayot" guruhi bo`lim mudiri
Maqolani foydali yoki qiziqarli deb hisoblasangiz ijtimoiy tarmoqlardagi do`stlaringizga matnni belgilab tavsiya qiling!
Agarda Siz maqolada xatoni uchratgan bo'lsangiz, unda xato matnni belgilab, CTRL + ENTER klavishasini bosing va sayt ma'muriga xabarnoma jo'nating.