Gnomon
Gnomon – vertikal o`rnatilgan tayoqcha bo`lib
(uning balandligi ixtiyoriy) uning yordamida quyidagi ishlarni bajarish mumkin:
Gnomon tayoqchasi yordamida mahalliy vaqtni aniqlash.
Quyosh tekis joyga 50 sm tayoqcha tik o`rnatiladi. Soat 10:30 – 11:00 larda tayoqcha soyasining uchi belgilanib soyaning uzunligi bo`yicha aylana chiziladi. Tushdan so`ng, soya aylanmaga yetganda soyaning uchi yana belgilanadi. Aylanadagi belgilangan soyaning ikkita nuqtasining orasidagi masofa teng ikkiga bo`linadi va tayoqchaning tagidan bo`lingan joygacha chiziq chiziladi. Bu chiziq tush chizig`idir. Ertasiga tayoqchaning soyasi shu chiziqqa yetganda mahalliy vaqt bo`yicha 12:00. Bunda bir xil uzoqliklar ayriladi, ikki xil uzoqliklar qo`shiladi. Misol:
Toshkentda soat 9 bo`lganda Xanoy va Vashingtonda necha bo`ladi. Buni aniqlash uchun quyidagi ishlarni bajaramiz.
1. Punktlarning geografik uzoqliklari aniqlanadi.
a) Toshkent 690 sharqiy uzunlik
b) Xanoy 1060 sharqiy uzunlik
c) Vashington 770 g`arbiy uzunlik
2. Uzoqliklar farqlari vaqtga ayriladi, har xil uzoqliklar bir-biriga qo`shiladi.
3. Topilgan vaqt farqlari. Agar punkt Toshkentning sharqida joylashgan bo`lsa, Toshkent vaqtiga qo`shiladi, agar g`arbda joylashgan bo`lsa, olib tashlanadi.
Xanoy
1) 690– 1060 = 370 2) 370 : 15 – 2 soat 28 daqiqa 3) 9s + 2s 28 daqiqa = 11 soat 28 daqiqa
Vashington
1) 690+ 770 = 1460 2) 1460 : 15 = 9 soat 44 daqiqa 3) 9 s - oo – 9 s - 44 daqiqa
Maqolani foydali yoki qiziqarli deb hisoblasangiz ijtimoiy tarmoqlardagi do`stlaringizga matnni belgilab tavsiya qiling!
Agarda Siz maqolada xatoni uchratgan bo'lsangiz, unda xato matnni belgilab, CTRL + ENTER klavishasini bosing va sayt ma'muriga xabarnoma jo'nating.